Peter van Westendorp, foto: Tom van der Leij
Noord/Zuidlijn verbreekt bij afzinken wet van Archimedes
24 mei 2011Freddy Elink Schuurman, Dienst Noord/Zuidlijn
Het afzinken van het tunneldeel onder het CS is een spectaculaire operatie die geleid wordt door Peter van Westendorp. Hij is al twintig jaar werkzaam bij de aannemer Strukton Civiel en laat voor Strukton Afzinktechnieken (Mergor) in binnen- en buitenland tunnels zinken. We stelden hem wat vragen.
Hoe zwaar is het tunneldeel onder CS?
‘De tunnel die onder het CS komt te liggen is 21 meter breed en weegt 20.000 ton, dat is 20 miljoen kilo.’
Hoe blijft 20 miljoen kilo beton drijven?
‘Dat is de wet van Archimedes. Net als een schip zijn de tunnels hol van binnen. Als je er voor zorgt dat je het gewicht van het beton verpakt in een groot volume, veel lucht van binnen, blijft het vanzelf drijven. Tijdens de bouw zijn de tunnels voorzien van alle benodigde tijdelijke voorzieningen. Een belangrijk onderdeel zijn de zogenoemde ballasttanks. Door deze te vullen met water vervangen we de lucht door een ‘zwaardere’ stof. Hierdoor wordt de tunnel zwaarder en zal hij zinken.’
Een tunnel van 136 meter en 20.000 ton vaar je toch niet zomaar onder een station?
‘Dat klopt, het slepen en invaren van een tunnel is precisiewerk. Op de dag van het invaren is het IJ gestremd voor al het scheepvaartverkeer. De afzinkcommandant houdt via meettechnologie constant de positie van de tunnel in de gaten, waarbij we de tunnel met een nauwkeurigheid van 2,5 cm moeten plaatsen. Via portofoons krijgen de mensen die de tunnel naar de juiste plek begeleiden instructies.’
Hoe komt de tunnel uiteindelijk onder het Amsterdam Centraal?
‘We varen de tunnel over het IJ met een duwboot en vier sleepboten, op elke hoek één, naar het Amsterdam Centraal. Voor het station draaien we de 136 meter lange tunnel en varen deze in een soort sluis, ook wel sluiskuip genoemd. Vervolgens wordt de sluiskuip dichtgemaakt en pompen we een deel van het water eruit. Hierdoor zakt het waterniveau en kan de tunnel naar de volgende positie worden gebracht, onder het Amsterdam Centraal.’
‘Met behulp van lieren, dit zijn hele sterke kabels, wordt de tunnel naar de juiste plek gebracht en in positie gehouden. Dan wordt de waterstand nog een keer verlaagd en maken we het tunnelelement afzink gereed. Daarna laten we de ballasttanks langzaam vollopen met water. Zo wordt het gewicht zwaarder en kunnen we de tunnel gecontroleerd aan de lieren afzinken naar een diepte van -17 meter onder NAP.’
Hoe voorkom je dat de tunnel weer gaat drijven als deze is afgezonken?
‘Wanneer de tunnel op z’n plek ligt, wordt hij voorzien van voldoende ballast, oftewel gewicht. Zo blijft de tunnel netjes liggen.’
Een beetje vreemde titel van dit artikel. De wet van Archimedes is een natuurwet en kan niet verbroken worden. Na het lezen van het artikel begrijp ik dat de wet helemaal niet verbroken wordt, maar juist wordt gebruikt. Heb ik nog wel een vraag, het invaren in de sluiskuip is op 31 mei, maar wat is het tijdschema tot het daadwerkelijk afzinken van dit tunnelelement?
@ Patrick
Technisch gezien heeft u helemaal gelijk, de wet van Archimedes wordt niet verbroken. Wij kiezen echter vaak voor een ‘prikkelende’ titel.
Het tijdschema is als volgt: na het invaren op 31 mei, varen we het tunneldeel in fases onder het station en de sporen door, het daadwerkelijke afzinken tot de uiteindelijke diepte vindt dan naar verwachting rond 8 juli plaats.
Esther,
Bedankt voor je heldere uitleg.
als we er van uit gaan, dat het tunneldeel 10 meter hoog is,
hebben we 8 ton opwaartse druk bij het binnenvaren ?
prachtig werk
gegroet en bedankt voor het mooie verhaal
advp
Ik bedoel 28 ton opwaartsedruk , dus een rest druk van 8 ton
advp
vergissing
28000 ton opwaartsedruk, dus rest druk van van 8000 ton
rest vergeten
advp
Hoelaat komt het tunneldeel aan bij het CS ???
wil er graag foto’s van maken
Beste Martijn,
De zinktunnel wordt morgen om 07:30 uur voor Centraal Station verwacht.
Vriendelijke groet,
Freddy Elink Schuurman
Dienst Noord/Zuidlijn